Eusebiusbuitensingel 1a

Slapen op het kerkhof

Wonen aan de Eusebiusbuitensingel op nr. 1a was niet direct ‘the place to be‘ op die septemberdag in 1944. Op tweehonderd meter van de Rijnbrug wonen was op dat moment niet de meest ideale plek om een mooie zondagmiddag te vieren. De toen dertienjarige Lien weet er alles van.
De enorme dreun afkomstig van de tegenover haar huis liggende Lauwersgracht was de eerste hoorbare ervaring van Lien. Zij weet niet beter dan dat er in die gracht een bom was gevallen. Anderen beweren dat het een Duits vliegtuig is geweest. Er doen nogal wat verhalen de ronde wat dat betreft. Maar een dreun was het!

Bom in Lauwersgracht?

Bom in Lauwersgracht?

Het was in ieder geval het startsein voor vader Boom om poolshoogte te gaan nemen en zijn gezin van vier personen – Lien had nog een jonger zusje – in veiligheid te brengen. Bij de beneden buurman Overmeer konden ze schuilen in het souterrain en meerdere geschrokken voor –en achterburen, o.a. de familie van Dijk met tien personen van de houthandel in de Spijkerstraat kwamen binnen lopen. Paniek alom. Ook vreemde mensen die net de kerk hadden verlaten kwamen binnenvallen.

Wat gebeurt er precies?

Er sijpelden berichten binnen dat er een luchtlanding aan de gang was, of al was geweest. Niemand wist precies wat er aan de hand was. Het was gissen, maar ondertussen nam het rumoer rond de Rijnbrug wel toe. Met alle buren uit de omgeving bekend en onbekend werd overlegd wat hen te doen stond.
Een paar dagen werd in huis doorgebracht; ‘moet je je voorstellen zo’n groep van wel twintig personen die een paar dagen en nachten moesten samenleven in een weliswaar groot souterrain, maar met zoveel mensen werd het wel erg benauwd’.
Omdat zij redelijk dicht bij het gevechtsterrein woonden, kwam al vrij snel het bevel; dat ze het huis moesten verlaten. Waarheen?
De hamvraag voor menige Arnhemmer na zo’n plotseling gedwongen vertrek. Een werknemer van de begrafenisonderneming Kramer, de heer Asmus, die deel uitmaakte van het gezelschap, stelde voor om naar de wachtkamer van het uitvaartcentrum van de Algemene begraafplaats Moscowa te gaan, dat weet Lien nog. Een onverwachte maar achteraf, originele gedachte.
Op een handwagen van, van Dijk werden de vluchtkoffertjes, de kleintjes van, van Dijk en de noodzakelijk gedachte zaken opgestapeld waarna het via de Hommelseweg en de Cattepoelseweg richting Moscowa ging. Vier – vijf gezinnen, beladen met zoveel mogelijk draagbare spullen sjokten moeizaam mee tussen talloze Arnhemse medevluchtelingen de lange weg op en zo werd uiteindelijk Moscowa bereikt.
Vijf weken lang, weet Lien nog, hebben ze met vijfendertig mensen daar op het kerkhof gezeten in de aula c.q. wachtkamers van de bekende Arnhemse begraafplaats. Er stond een grote potkachel in en een grote ronde tafel weet zij nog. Voedsel was natuurlijk schaars, maar vlak naast het terrein van Moscowa lagen boeren-landerijen waar nog veel groente en aardappelen te halen viel. ’t Was wel link om daar naartoe te gaan, want je kon beschoten worden, wat ook keer gebeurde maar ja, je moet wat. Echt honger was er dus niet.
Op de Geitenkamp, over de weg langs de Stenen Tafel liep je er zo naartoe, werd geprobeerd nog wat aanvullend voedsel te halen. Op het Katholieke deel van de begraafplaats, weet Lien nog, zaten ook een aantal vluchtelingen/evacués van de Geitenkamp.
Op enig moment kwam burgemeester Hollaar himself naar Moscowa toe om ze te vertellen dat ze daar allemaal weg moesten. Hier viel de groep uit elkaar en zocht ieder zijn eigen weg.

voor vijfhonderd gulden werd een paard en wagen gehuurd

Met z’n viertjes werd eerst de richting Velp gekozen waar zij op twee verschillende adressen verbleven. De eerste was niet geslaagd. Het klikte niet, waarna besloten werd naar de koster van de Katholieke kerk te gaan die hen wel onderdak verschafte. Het was een oude man herinnert Lien zich en op den duur was het niet meer te doen. Het was, vond vader Boom, te belastend voor de oude koster.
Een zakenrelatie van Lien ’s vader in Zeist zou zeer waarschijnlijk voor onderdak kunnen zorgen en voor vijfhonderd gulden werd een paard en wagen gehuurd die het gezin, nu dus nog van vier personen, daarheen bracht. Het moet een lange lange tocht zijn geweest want een voort sjokkende knol zal die vijftig kilometer zeker niet binnen een paar uur hebben afgelegd.

dat hij zijn TBC-besmetting had opgelopen in de bomvolle ruimtes

Lien kan zich van die tocht niet veel meer herinneren. Wel dat zij goed in Zeist waren aangekomen en liefdevol werden ontvangen. Hoewel bekend is dat de voedselvoorziening in die streken erg slecht was, heeft Lien het niet echt slecht gehad. Zij kan zich van honger niet veel herinneren maar, dat wel, zij weet nog goed hoe suikerbieten smaken…. Dan komen er plotseling bij Lien nog een paar herinneringen boven, een leuke en een minder leuke; Toen in juli, kort na de bevrijding een broertje werd geboren, moest vader Boom later blozend erkennen dat de eerste steen voor de zuigeling werd gelegd op het kerkhof….
Maar ook bleek, dat hij zijn TBC-besmetting had opgelopen in de bomvolle ruimtes van Kramer, waar met velen hutje aan mutje geslapen werd. Eén van de gasten, kort na de bevrijding overleden, had TBC, bleek later en moet vader toen hebben besmet.
Vader Boom heeft na de oorlog nog lang moeten kuren, dat was de reden, waarom zij pas een jaar na de bevrijding naar huis terug konden keren. Of zijn overlijden op de tamelijk jonge leeftijd van zesenzestig ermee te maken heeft is niet bekend.
Over de gastheer en vrouw in Zeist is Lien vol lof. Ze hebben de familie geweldig geholpen.
Kinderen vragen zich niet gauw af hoe ouders zaken regelden. Het gebeurt gewoon en ze gaan mee. Met andere woorden, Lien weet niet meer hoe ze terug zijn gekeerd naar Arnhem. Wel, dat het huis onbeschadigd was.
En het interieur was foetsie. Maar dat was niets nieuws in het Arnhem van 1945.

Lien Geerdink-Boom

Lien Geerdink-Boom

Eusebiusbuitensingel 1a

Eusebiusbuitensingel 1a

Plaats een reactie

Wilt u een reactie geven?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML-tags en -attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>